Thực trạng phát triển ngành công nghiệp xi măng trên địa bàn tỉnh
Trong những năm qua, với lợi thế về nguồn nguyên liệu đá vôi, đất sét dồi dào, tỉnh đã thu hút được nhiều dự án đầu tư lớn, trọng điểm về sản xuất xi măng. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã chấp thuận 06 dự án sản xuất xi măng với tổng công suất thiết kế 27,61 triệu tấn/năm, gồm: Xi măng Vicem Bỉm Sơn (02 dây chuyền, công suất 3,85 triệu tấn/năm); xi măng Nghi Sơn (02 dây chuyền, công suất 4,3 triệu tấn/năm); xi măng Công Thanh (02 dây chuyền, công suất 4,75 triệu tấn/năm); xi măng Long Sơn (04 dây chuyền, công suất 9,2 triệu tấn/năm); xi măng Đại Dương (02 dây chuyền, công suất 4,6 triệu tấn/năm) và xi măng Thanh Sơn (01 dây chuyền, công suất 0,91 triệu tấn/năm). Trong đó, đối với dự án Xi măng Thanh Sơn (huyện Ngọc Lặc), Thường trực Tỉnh ủy đã có văn bản cho chủ trương dừng triển khai thực hiện; hiện tại, UBND tỉnh đang báo cáo, xin ý kiến Bộ Xây dựng và Thủ tướng Chính phủ để thực hiện các trình tự, thủ tục chấm dứt dự án theo quy định. Ngoài ra, dự án xi măng Đại Dương đang tiếp tục chuẩn bị các hồ sơ, thủ tục để báo cáo các cấp có thẩm quyền xin chủ trương đầu tư các dây chuyền sản xuất số 3 và 4 với công suất mỗi dây chuyền 2,3 triệu tấn/năm.
Trong năm 2023, đã đưa dây chuyền 4 của nhà máy xi măng Long Sơn và dây chuyền 1 của nhà máy xi măng Đại Dương đi vào vận hành sản xuất; lũy kế đến nay, trên địa bàn tỉnh có 05 nhà máy xi măng với 11 dây chuyền sản xuất đã vận hành, tổng công suất thiết kế 24,4 triệu tấn/năm. Tổng sản lượng sản xuất xi măng và clinke năm 2022 toàn tỉnh đạt 22,1 triệu tấn; 09 tháng đầu năm 2023 đạt 20,8 triệu tấn, tăng trưởng nhẹ 0,97% so với cùng kỳ năm 2022. Sản lượng sản xuất xi măng trên địa bàn tỉnh hiện chiếm gần 20% tổng sản lượng toàn quốc và là tỉnh dẫn đầu cả nước cả về công suất và sản lượng; xi măng tiếp tục là ngành công nghiệp chủ lực, góp phần quan trọng trong tăng trưởng công nghiệp và phát triển kinh tế của tỉnh.
Công tác cải tiến công nghệ, tiết kiệm năng lượng trong sản xuất được các doanh nghiệp quan tâm đầu tư, nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh của sản phẩm. Đến nay, toàn bộ các nhà máy xi măng trên địa bàn tỉnh đều áp dụng công nghệ sản xuất lò quay phương pháp khô có hệ thống trao đổi nhiệt; đây là công nghệ sản xuất xi măng tiên tiến và thông dụng nhất hiện nay với các thiết bị chính như: lò nung, máy nghiền,.. được chế tạo bởi các hãng sản xuất nổi tiếng thế giới, như Polysius, FL.Smith, Loesche, Kawasaki,...Các giải pháp bảo vệ môi trường được chú trọng, các dự án đều đã trang bị hệ thống quan trắc theo dõi, giám sát khí thải, bụi, tiếng ồn trong sản xuất và được kiểm tra, đánh giá chất lượng thường xuyên. Đặc biệt, tất cả các nhà máy đã và đang triển khai đầu tư hệ thống phát điện tận dụng nguồn nhiệt dư; trong đó, các hệ thống nhiệt dư gắn với các dây chuyền 1,2,3 - Nhà máy xi măng Long Sơn (tổng công suất 24 MW); dây chuyền 1,2 - xi măng Công Thanh (tổng công suất 16,2 MW) đều đã vận hành; các hệ thống nhiệt dư của nhà máy xi măng Nghi Sơn (20 MW), nhà máy xi măng Bỉm Sơn (14 MW), nhà máy xi măng Đại Dương (15 MW) và dây chuyền 4 - nhà máy xi măng Long Sơn (10 MW) đang được triển khai đầu tư. Giải pháp lắp đặt hệ thống phát điện từ nguồn nhiệt dư đã giúp các nhà máy giảm thiểu 15 - 20% lượng điện năng tiêu thụ trong sản xuất, hạn chế lượng bụi xả thải ra môi trường.