1. Mục tiêu chung
Phấn đấu đến năm 2025, du lịch đường sông trở thành một trong những loại hình du lịch trọng điểm phát triển của tỉnh, có thương hiệu, mang đậm bản sắc văn hóa; có hệ thống cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất đồng bộ, chất lượng đảm bảo.
2. Mục tiêu cụ thể
2.1. Mục tiêu kinh tế
- Khách du lịch: Năm 2020 thu hút được 3.000 lượt khách du lịch quốc tế, 81.000 lượt khách du lịch nội địa; năm 2025 thu hút được 7.700 lượt khách du lịch quốc tế, 241.900 lượt khách nội địa; năm 2030 thu hút được 15.000 lượt khách du lịch quốc tế, 480.000 lượt khách du lịch nội địa; năm 2035 thu hút được 25.000 lượt khách du lịch quốc tế, 775.000 lượt khách du lịch nội địa.
- Tổng thu từ khách du lịch: Năm 2020 đạt khoảng 32 tỷ đồng; năm 2025 đạt khoảng 133 tỷ đồng; năm 2030 đạt khoảng 374 tỷ đồng; năm 2035 đạt khoảng 818 tỷ đồng.
2.2. Mục tiêu xã hội
Phát triển du lịch đường sông, tạo việc làm cho lao động địa phương, góp phần xóa đói giảm nghèo. Năm 2020, thu hút 690 lao động (trong đó 50% lao động được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ du lịch), năm 2025 là 2.370 lao động (trong đó 65% lao động được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ du lịch) và năm 2030 cần có 5.640 lao động (trong đó 75% lao động được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ du lịch), năm 2035 là 10.590 lao động (trong đó 85% lao động được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ du lịch).
2.3. Mục tiêu môi trường
Phấn đấu đến năm 2025, các tuyến sông không còn tình trạng khai thác cát trái phép; nhân dân hai bên bờ sông không đổ rác và nước thải chưa xử lý ra sông; 100% tàu thuyền tham gia vận chuyển khách du lịch bằng đường sông đều có nhà vệ sinh đạt tiêu chuẩn, trang bị đầy đủ thùng đựng rác, thực hiện thu gom rác thải, nước thải tập trung, nghiêm cấm các đơn vị kinh doanh và khách du lịch xả chất thải trực tiếp xuống các dòng sông.
III. Định hướng phát triển
1. Các đoạn, tuyến phát triển du lịch
1.1. Sông Mã
Với tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn phong phú, giá trị khai thác cao, đóng vai trò kết nối các trung tâm đô thị và du lịch lớn của tỉnh như Sầm Sơn, thành phố Thanh Hóa; đây xác định đây là tuyến du lịch quan trọng và cần được ưu tiên phát triển.
- Đoạn tuyến 1: Từ Cửa Hới tới khu vực thắng cảnh động Tiên Sơn, Kim Sơn (huyện Vĩnh Lộc):Chiều dài tuyến khoảng 42 km, đi qua và kết nối các điểm du lịch chính trên tuyến bao gồm: Khu vực Cửa Hới (thị xã Sầm Sơn); Đầm nuôi tôm (huyện Hoằng Hoá); Nghè Nguyệt Viên, Đình Vĩnh Trị; Đền thờ Trần Nhật Duật; Chùa Nam Ngạn; khu văn hóa lịch sử Hàm Rồng; Thiền viện Trúc Lâm; làng cổ Dương Xá (thành phố Thanh Hoá); Đền thờ Cao Lỗ, Cao Bá Điền (huyện Hoằng Hóa); Thắng cảnh Hàn Sơn, Đền cô Bơ (huyện Hà Trung); Động Tiên Sơn - Kim Sơn (huyện Vĩnh Lộc).
- Đoạn tuyến 2: Từ Đền Đồng cổ (huyện Yên Định) đến Bến Ngự (huyện Vĩnh Lộc): Chiều dài tuyến khoảng 7 km, đi qua các điểm tham quan: Đền Đồng Cổ (huyện Yên Định) - Bến Đá (huyện Vĩnh Lộc) - Đền Bà chúa Bồn Trang (huyện Yên Định) - Chùa Nhân Lộ (huyện Vĩnh Lộc) - Chùa Linh Giang (huyện Vĩnh Lộc) và Bến Ngự (huyện Vĩnh Lộc).
- Đoạn tuyến 3: Từ thị trấn Cẩm Thủy đền Khu du lịch suối cá Cẩm Lương: Chiều dài tuyến khoảng 16 km, đi qua các điểm tham quan: Động Cửa Hà - tuyến sông Mã có cảnh quan hữu tình - Suối cá Cẩm Lương.
1.2. Sông Chu
Đoạn tuyến từ Thị trấn Thọ Xuân đến Khu du lịch Lam Kinh: chiều dài khoảng 16 km, kết nối các điểm tham quan: Chùa Đông Nam (thị trấn Thọ Xuân) - Điện Kim Luân - Đình làng Quảng Thi và Chùa Quang Phúc - Làng nghề Bánh gai Tứ Trụ (có Lăng Quốc Mẫu) - Đền Thờ Nguyễn Nhữ Lãm - Đền Ngọc Lan - Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh.
1.3. Sông Hoạt
Đoạn tuyến từ Cụm di tích thắng cảnh Động Từ Thức đến cửa Lạch Càn: chiều dài khoảng 24 km, các điểm du lịch chính bao gồm: Cụm di tích thắng cảnh Động Từ Thức, Chùa Tiên, hồ Đồng Vụa, núi Mai An Tiêm, Đền Mai An Tiêm, cánh đồng cói Nga Tân, khu sinh thái rừng ngập mặn cửa Lạch Càn (huyện Nga Sơn).
1.4. Sông Lạch Bạng
Chảy trên địa phận huyện Tĩnh Gia; tập trung phát triển du lịch văn hóa tâm linh, thăm quan thắng cảnh, làng nghề truyền thống. Các điểm du lịch chính trên sông Lạch Bạng: Núi Du Xuyên, đền Thanh Xuyên, chùa Đót Tiên, đền Quang Trung, phố cổ Hải Thanh (huyện Tĩnh Gia).
1.5. Các tuyến sông trên địa bàn thành phố Thanh Hoá
Lựa chọn đoạn tuyến từ Khu văn hóa lịch sử Hàm Rồng đến Núi Mật (chạy qua sông Hạc, kênh Bến Thủy, sông Nhà Lê) với chiều dài tuyến khoảng 10km, các điểm tham quan chính: Khu văn hóalịch sử Hàm Rồng, công viên Hội An, Thái miếu nhà Lê.
2. Các loại hình du lịch gắn với tuyến du lịch đường sông
- Tuyến sông Mã: Phát triển các loại hình du lịch như du lịch tham quan, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái, du lịch văn hóa - lịch sử, du lịch lễ hội, du lịch thể thao và mạo hiểm, du lịch hội nghị, hội thảo...
- Tuyến sông Chu: Phát triển các loại hình du lịch như du lịch tham quan, du lịch nghỉ dường, du lịch sinh thái, du lịch văn hóa - lịch sử, du lịch lễ hội, du lịch thể thao và mạo hiểm.
- Tuyến sông Hoạt: Phát triển các loại hình du lịch như du lịch tham quan, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái, du lịch văn hóa - lịch sử, du lịch lễ hội.
- Tuyến sông Lạch Bạng: Phát triển các loại hình du lịch như du lịch tham quan, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái, du lịch văn hóa - lịch sử, du lịch lễ hội, du lịch hội nghị, hội thảo...
- Các tuyến sông trên địa bàn thành phố Thanh Hóa: Phát triển các loại hình du lịch như du lịch tham quan, du lịch văn hóa - lịch sử.
3. Chương trình tham quan du lịch
3.1. Sông Mã
a) Đoạn Cửa Hới - Khu thắng tích Tiển Sơn - Kim Sơn
- Chương trình du lịch tâm linh (01 ngày): Cửa Hới (Chùa Khải Nam) - Nghè Nguyệt Viên, Đình Vĩnh Trị - Khu Văn hóa lịch sử Hàm Rồng - Đền Cô Bơ - Khu Tiên Sơn - Kim Sơn, chùa Tiên.
- Chương trình du lịch tham quan ngắm cảnh, vui chơi giải trí (01 ngày): Cửa Hới, thị xã Sầm Sơn - Bến thuyền Hoàng Long - Khu du lịch Hàm Rồng - Thắng cảnh Hàn Sơn - Động Tiên Sơn - Kim Sơn.
- Chương trình du lịch tìm hiểu làng nghề (01 ngày): Bến Hoàng Long (thành phố Thanh Hóa) - Làng nghề rượu Vĩnh Trị - Làng nghề nem chua Tào Xuyên - Làng nghề đúc đồng Thiệu Dương.
- Chương trình du lịch tìm hiểu di tích khảo cổ (01 ngày): Bến thuyền Hoàng Long - Công viên khảo cổ Đông Sơn - Di chỉ khảo cổ Núi Chum Vàng.
- Chương trình du lịch kết hợp (từ 01 đến 02 ngày, bằng cả đường thủy và đường bộ): Cửa Hới, thị xã sầm Sơn - Đình Vĩnh Trị, Nghè Nguyệt Viên - Bến thuyền Hoàng Long - Khu Văn hóa lịch sử Hàm Rồng - Đền Cô Bơ - Động Tiên Sơn - Kim Sơn.
b) Đoạn Đền Đồng cổ - Thành Nhà Hồ (Bến Ngự)
- Chương trình du lịch tâm linh (01 ngày): Đền Đồng cổ - Chùa Du Anh - Động Hồ Công - Đền Bà Chúa Bồn Trang - Chùa Giáng - Đàn tế Nam Giao - Đền thờ Trần Khát Chân - Thành Nhà Hồ (Bến Ngự).
- Chương trình du lịch tâm linh kết hợp tìm hiểu làng nghề (01 ngày): Đền Đồng Cổ - Chùa Du Anh - Động Hồ Công - Chùa Giáng - Đàn tế Nam Giao - Làng nghề làm Chè lam Phủ Quảng - Thành Nhà Hồ (Bến Ngự).
c) Đoạn thị trấn Cẩm Thủy - Suối cá Cẩm Lương
Chương trình du lịch tâm linh, tham quan ngắm cảnh, vui chơi giải trí (01 ngày): Thị trấn Cẩm Thủy, Chùa Ngọc Sơn - Động Cửa Hà - Suối cá Cẩm Lương - Động Cây Đăng.
3.2. Sông Chu
- Chương trình du lịch tâm linh (01 ngày): Thị trấn Thọ Xuân - Chùa Đông Nam - Điện Kim Luân - Đình Yên Lược - Chùa Quang Phúc - Lăng Quốc Mẫu - Đền Nguyễn Nhữ Lãm - Đền Ngọc Lan -Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, núi Mục.
- Chương trình kết hợp cả đường thủy và đường bộ (01- 02 ngày): Bến thuyền thị trấn Thọ Xuân - Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh - Khu du lịch Hồ Cửa Đạt: Di chuyển bằng đường thủy: Thị trấn Thọ Xuân - Chùa Đông Nam - Điện Kim Luân - Làng nghề làm bánh gai Tứ Trụ - Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh; tiếp tục di chuyển bằng đường bộ đến Khu du lịch Hồ Cửa Đạt (Đền Cầm Bá Thước, Đền Bà Chúa Thượng Ngàn, hồ Cửa Đạt).
- Chương trình du lịch lễ hội (01 ngày): Di tích Lam Kinh, núi Mục Sơn, Đền Ngọc Lan, tham dự lễ hội Lam Kinh, xem biểu diễn Trò Xuân Phả và các hoạt động lễ hội kéo dài trong ngày - Làng nghề bánh gai Tứ Trụ - Điện Kim Luân, Lễ hội xuân ở điện Kim Luân - Chùa Tạu, Chùa Đông Nam - thị trấn Thọ Xuân.
3.3. Sông Hoạt
Chương trình du lịch “Về miền cổ tích” (01 ngày): Cụm di tích thắng cảnh Từ Thức, Động Từ Thức, Đền thờ Từ Thức, Đền thờ nữ tướng Lê Thị Hoa
- Điểm du lịch Chùa Tiên, hồ Đồng Vụa, Đền Mai An Tiêm, núi Mai An Tiêm - Cửa Thần Phù, Động Lục Vân - Khu đồng cói Nga Tân - Khu sinh thái rừng ngập mặn cửa Lạch Càn.
3.4. Sông Lạch Bạng
- Chương trình du lịch tham quan ngắm cảnh (01 ngày): Cụm di tích Hải Thanh, Chùa Thanh Xuyên, Chùa Đót Tiên, Đền Quang Trung, Đền Lạch Bạng, thăm phố cổ Hải Thanh - Làng nghề làm nước mắm Ba Làng nổi tiếng - thăm các cánh đồng tôm bạt ngàn, thưởng thức hải sản tại chỗ - Đảo Mê.
- Chương trình du lịch lễ hội (01 ngày): Cửa Bạng, cụm di tích Hải Thanh, Chùa Thanh Xuyên, Chùa Đót Tiên, Đền Quang Trung, Đền Lạch Bạng, thăm phố cổ Hải Thanh, tham dự lễ hội cầu ngư truyền thống, lễ hội đền Quang Trung đã có lịch sử lâu đời.
3.5. Chương trình du lịch trên các sông tại thành phố Thanh Hóa
Chương trình du lịch tham quan ngắm cảnh (01 ngày): Khu văn hóa lịch sử Hàm Rồng - Công viên Hội An - Đền thái miếu Nhà Lê - cảnh quan thành phố Thanh Hoá.